Im lặng trên tàu điện: người Nhật ngại điều gì?
3 phút đọc
Lần đầu đi tàu điện giờ cao điểm ở Tokyo, nhiều người Việt bất ngờ vì một điều: toa tàu chật đến mức không nhúc nhích được, vậy mà gần như không có tiếng nói chuyện. Không ai gọi điện, không ai bật nhạc ra loa. Chỉ có tiếng bánh xe và giọng thông báo của nhà ga.
Sự im lặng đó không phải vì người Nhật lạnh lùng. Nó đến từ một chữ mà bạn sẽ gặp rất nhiều khi sống ở Nhật: 迷惑.
迷惑: đừng làm phiền người khác
迷惑 nghĩa là phiền hà, gây rắc rối cho người xung quanh. Trong xã hội Nhật, "không gây 迷惑" gần như là nguyên tắc đầu tiên khi ở nơi công cộng. Tàu điện là không gian chung, ai cũng mệt sau giờ làm, nên giữ yên lặng là cách tôn trọng người khác.
Vì vậy trên tàu, người ta thường:
- Chuyển điện thoại sang マナーモード (chế độ rung, im lặng)
- Không nghe điện thoại; nếu có cuộc gọi gấp thì nói nhỏ "今、電車なので" (tôi đang trên tàu) rồi gọi lại sau
- Đeo tai nghe và để âm lượng đủ nhỏ để người bên cạnh không nghe thấy
- Đeo ba lô ra phía trước hoặc để trên giá khi tàu đông
Những câu bạn sẽ nghe mỗi ngày
Nghe thông báo trên tàu là một cách luyện nghe miễn phí. Vài câu gặp gần như ở mọi tuyến:
車内での通話はご遠慮ください。
Xin vui lòng không nói chuyện điện thoại trong toa tàu.
優先席付近では、混雑時には携帯電話の電源をお切りください。
Gần ghế ưu tiên, khi tàu đông xin vui lòng tắt nguồn điện thoại.
Chữ 遠慮 rất đáng nhớ. Nghĩa gốc là "ngại, kiềm chế", nhưng "ご遠慮ください" là cách nói lịch sự của "xin đừng làm". Bạn sẽ thấy nó trên biển báo khắp nơi: cấm hút thuốc, cấm chụp ảnh, cấm mang đồ ăn vào.
Từ vựng trong bài
| Từ | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| 迷惑 | めいわく | phiền hà, làm phiền người khác |
| 遠慮 | えんりょ | ngại, kiềm chế; "xin đừng" (lịch sự) |
| 車内 | しゃない | trong toa tàu |
| 通話 | つうわ | cuộc gọi điện thoại |
| 優先席 | ゆうせんせき | ghế ưu tiên |
| マナーモード | まなーもーど | chế độ im lặng của điện thoại |
"Đọc không khí"
Người Nhật có một cụm từ: 空気を読む, nghĩa đen là "đọc không khí". Tức là tự nhìn tình huống để biết nên làm gì, không đợi ai nhắc. Trên tàu không có ai phạt bạn vì nói to, nhưng cả toa sẽ im lặng và bạn sẽ tự cảm thấy mình đang lạc nhịp.
Với người mới sang Nhật, cách đơn giản nhất là quan sát và làm theo người xung quanh: họ đứng bên nào trên thang cuốn, họ xếp hàng ở đâu khi chờ tàu, họ nói to hay nhỏ. Sau vài tuần, bạn sẽ thấy sự yên lặng ấy dễ chịu hơn mình nghĩ.
Muốn học các chữ Hán trong bài như 迷惑, 遠慮, 通話? Tra từng chữ ở mục Hán tự, hoặc bôi đen chữ Nhật ngay trong bài để xem nghĩa.
