Phân biệt 5 ngữ pháp diễn tả phán đoán & suy đoán: でしょう, はずだ, に違いない, に決まっている và かもしれない

Khi học tiếng Nhật từ N4 đến N2, các mẫu câu dùng để phán đoán như "Có lẽ...", "Chắc chắn là...", "Chắc hẳn là..." rất dễ làm người học bối rối. Điểm khác biệt cốt lõi giữa chúng chính là mức độ chắc chắn (%) và căn cứ của người nói.

Cùng Ghi Nhớ Tiếng Nhật phân biệt rõ ràng 5 mẫu ngữ pháp でしょう, はずだ, に違いない, に決まっている và かもしれない qua bài viết dưới đây nhé!

---

1. Bí quyết nhớ nhanh trong 5 giây

• かもしれない (Kamoshirenai) [~50%]: Có lẽ / Không chừng (Đoán mò, khả năng xảy ra nửa nọ nửa kia).
• でしょう / だろう (Deshou / Darou) [~70-80%]: Có lẽ là (Suy đoán lịch sự, dựa trên suy nghĩ cá nhân).
• はずだ (Hazu da) [~90%]: Chắc chắn / Chắc hẳn là (Dựa trên logic, bằng chứng hoặc kế hoạch có sẵn).
• に違いない (Ni chigainai) [~90-95%]: Chắc chắn là (Dựa trên trực giác mạnh mẽ hoặc chứng cứ rõ ràng tại hiện trường).
• に決まっている (Ni kimatteiru) [100%]: Chắc chắn / Đương nhiên là (Chủ quan tuyệt đối, cho rằng "không còn nghi ngờ gì nữa").

---

2. Cấu trúc chung

Cả 5 mẫu ngữ pháp đều đi kèm với Thể ngắn (Thông thường / 普通形) theo công thức:

Thể thông thường (N / Adj-な bỏ だ) &+ でしょう / だろう
Thể thông thường (N + の / Adj-な + な) &+ はずだ
Thể thông thường (N / Adj-な bỏ だ) &+ に違いない
Thể thông thường (N / Adj-な bỏ だ) &+ に決まっている
Thể thông thường (N / Adj-な bỏ だ) &+ かもしれない

---

3. Chi tiết từng cấu trúc & Ví dụ thực tế

① かもしれない (Kamoshirenai) - "Có lẽ / Biết đâu chừng" (~50%)

• Bản chất: Mức độ chắc chắn thấp nhất. Người nói chỉ đưa ra một khả năng có thể xảy ra, không hề có căn cứ vững chắc.
• Sắc thái: Nửa tin nửa nghi.
• Ví dụ:
  • 明日は 雨が 降りかもしれない。
    (Ngày mai có lẽ trời sẽ mưa - Thấy mây hơi xám chứ chưa chắc lắm).
  • 彼のはなしは 嘘かもしれない。
    (Lời anh ta nói biết đâu chừng là dối trá).

---

② でしょう / だろう (Deshou / Darou) - "Có lẽ là..." (~70 - 80%)

• Bản chất: Phán đoán dựa trên suy nghĩ, cảm nhận cá nhân hoặc thông tin thu thập được nhưng không quá phán xét.
• Sắc thái: Lịch sự (dùng でしょう), thân mật (dùng だろう). Lên giọng ở cuối câu để hỏi ý kiến người nghe.
• Ví dụ:
  • 明日は いい 天気になるでしょう。
    (Ngày mai có lẽ thời tiết sẽ đẹp - Xem dự báo thời tiết nói vậy).
  • 彼は もう すぐ 到着するだろう。
    (Anh ấy có lẽ sẽ đến sớm thôi).

---

③ はずだ (Hazu da) - "Chắc chắn là... / Theo lý thì..." (~90%)

• Bản chất: Phán đoán dựa trên logic, tính toán, kế hoạch hoặc lý do cụ thể. Người nói tin rằng theo lẽ tự nhiên/thực tế thì sự việc phải như vậy.
• Sắc thái: Nhấn mạnh vào lý do khách quan.
• Ví dụ:
  • 彼は 日本に 5年間 住んでいたから、 日本語が 上手なはずだ。
    (Anh ấy đã sống ở Nhật 5 năm nên theo lý thì tiếng Nhật chắc chắn phải giỏi).
  • ちゃんと 鍵を かけたはずだ。
    (Tôi nhớ là mình đã khóa cửa cẩn thận rồi mà - Theo logic tôi đã làm).

---

④ に違いない (Ni chigainai) - "Chắc chắn là..." (~90 - 95%)

• Bản chất: Phán đoán mang tính trực giác mạnh mẽ dựa trên chứng cứ mắt thấy tai nghe trực tiếp.
• Sắc thái: Mang tính chủ quan của người nói, "không thể sai đi đâu được". Thường dùng trong văn viết hoặc suy luận trực tiếp.
• Ví dụ:
  • 部屋の 灯りが ついているから、 彼は 家に いるに違いない。
    (Thấy đèn phòng đang sáng nên chắc chắn anh ấy đang ở nhà).
  • こんな 高級な 時計を 買えるなんて、 彼は 金持ちに違いない。
    (Mua được đồng hồ đắt tiền thế này thì chắc chắn anh ta là đại gia).

---

⑤ に決まっている (Ni kimatteiru) - "Chắc chắn / Đương nhiên rồi" (100%)

• Bản chất: Niềm tin tuyệt đối của người nói. Dựa trên suy nghĩ cá nhân, cảm tính và khẳng định "chắc chắn 100% không thể khác được".
• Sắc thái: Mang tính khẩu ngữ, khẳng định chủ quan mạnh mẽ hơn に違いない.
• Ví dụ:
  • 練習しなければ、 試合に 負けるに決まっている。
    (Không luyện tập thì chắc chắn thua trận là cái chắc).
  • そんなの 嘘に決まっているよ！
    (Cái đó đương nhiên là dối trá rồi!)

---

4. Bảng tổng hợp so sánh mức độ chắc chắn

---

5. Bài tập luyện tập nhanh

Hãy chọn cấu trúc phù hợp nhất để điền vào chỗ trống:

1. 毎日 勉強したのだから、 合格できる ( _____ ) だ。
2. 雲ひとつない 青空だから、 今日は 雨が 降らない ( _____ )。
3. 電気も ついていないし、 鍵も かかっている。 彼は 外出した ( _____ )。

---

1. はず (Theo logic và tính toán: Học hàng ngày thì chắc chắn sẽ đỗ).
2. に決まっている / に違いない (Trời xanh không một bóng mây thì đương nhiên/chắc chắn không mưa).
3. に違いない (Mắt thấy bằng chứng: Tắt đèn, khóa cửa nên suy đoán anh ấy đã ra ngoài).